vrouw met boek
Al is het verhaal nog zo ongeloofwaardig; als je personages levensecht aandoen kun je de lezer evengoed blijven boeien. Dat is tenminste mijn interpretatie van een van John Gardners schrijflessen in zijn boek De kunst van het schrijven. De personages in een boek moeten zich zo gedragen als je van hen verwacht op basis van hoe de schrijver ze heeft neergezet.

Geloofwaardig
En inderdaad is een van de meest gehoorde kritieken in recensies geschreven door boekenbloggers dat de personages niet goed in elkaar zitten, oppervlakkig zijn of zelfs ongeloofwaardig. Gelaagde, geloofwaardige personages zijn belangrijk voor het verhaal, zegt John Gardner, omdat de lezer zich in wil kunnen leven in een personage. Een interessant inzicht, vind ik, want wat is daarvoor nodig? Moet het personage lijken op de lezer? Of mag het personage totaal anders zijn dan degene die zijn belevenissen leest?

Ik denk dat het er meer om gaat dat bepaalde eigenschappen van het personage herkenbaar moeten zijn. Je hoeft immers zelf geen oude man te zijn om je in te kunnen leven in Hendrik Groen, hoofdpersoon van o.a. Pogingen iets van het leven te maken. En zelfs (min of meer) onsympathieke personages, zoals de hoofdpersoon van Komt een vrouw bij de dokter, kunnen mij als lezer boeien. Een personage hoeft niet dezelfde keuzes te maken als ikzelf zou doen, zolang ik zijn karaktereigenschappen maar herken en zolang hij zich maar gedraagt zoals ik van hem verwacht.

Show, don’t tell
Mijn tweede boek vordert en langzaam komen de zorgvuldig voor mijn verhaal bedachte personages tot leven. Het schrijven van mijn eerste boek heeft me veel geleerd over het neerzetten van personages. In plaats van de eigenschappen van de personages te beschrijven, gebruik ik nu vooral dialogen, gedachten en handelingen om te laten zien hoe een personage in elkaar zit. Show, don’t tell, preken de vele schrijfboeken.

Een mooi voorbeeld kwam ik tegen op Netflix. De serie ‘Anne with an E’ trok meteen mijn aandacht omdat het boek waarop deze serie gebaseerd is (Anne van het Groene Huis) ooit een van mijn lievelingsboeken was. In aflevering één krijgen we meteen in de eerste scènes al een idee hoe de hoofdpersonages in elkaar zitten. De spraakzame, levendige Anne wordt prachtig neergezet tegenover de introverte, maar zachtaardige Matthew en de rigide, calvinistische Marilla.

Karakterkaarten
Het schrijfprogramma Scrivener, waarop ik mezelf heb getrakteerd, maakt het me nog gemakkelijker. Hierin kan ik karakterkaarten kwijt, die ik op ieder moment tijdens het schrijfproces eenvoudig op kan roepen. Voor elke karakterkaart heb ik plaatjes opgezocht op internet en zo heb ik de foto’s en eigenschappen van mijn belangrijkste personages handig bij elkaar. Bijpersonages heb ik minder goed uitgewerkt, maar die dienen dan ook vooral om iets van de hoofdpersonages te laten zien of om het verhaal vooruit te brengen.


Lezen wat de experts zeggen over personages en bijpersonages? Ik verzamelde de volgende handige sites voor je:

  1. Goede tips over het schrijven van sterke bijpersonages vond ik op deze site van Schrijven Online;
  2. Allerlei tips over het vormgeven van je personages en hoe je je personages introduceert in het verhaal vind je op deze site van Schrijven Online en hierop wordt ook een overzicht gegeven van nog meer sites waarop je informatie kunt vinden over dit onderwerp;
  3. Op deze site vind je bruikbare tips voor het neerzetten van een slechterik als hoofdpersonage.