dromen over lezen
Er zijn schrijvers die het verhaal geheel schrijven vanuit hun personage(s) en niet vanuit een vooraf bedacht plot. Zij laten de loop van de gebeurtenissen bepalen door het karakter en de innerlijke drijfveer van het personage. Ik vind het heel knap hoe sommige schrijvers dat doen. Zo hoorde ik eens een schrijfster over haar personages vertellen: ‘…en dan dacht ik “Doe dat nou niet”, maar dan deed mijn personage het toch.’

Levensecht

Voor mij werkt dat niet zo. Ik bedenk graag van tevoren waar het verhaal ongeveer heen moet gaan. Maar ik ben ervan overtuigd dat het voor een mooi verhaal noodzakelijk is dat de personages net als in het echte leven over goede en slechte eigenschappen beschikken. Het gaat er immers om dat een lezer zich kan herkennen in het verhaal en dat lukt het beste met levensechte personages. In mijn eigen verhaal zag ik het als een uitdaging om de hoofdpersonages zó neer te zetten dat de lezer zich met beide kon identificeren, ondanks de tegenstelling tussen de twee.

Ontwikkeling
Verder vind ik het interessant als de personages aan het einde van het verhaal iets hebben geleerd door wat ze hebben beleefd, dat ze zijn veranderd door de keuzes die ze onderweg hebben gemaakt. Dat hoeft niet het overheersende thema in het boek te zijn zoals bijvoorbeeld in De Onderwaterzwemmer van Thomese, waarbij de hoofdpersoon gevormd is door de wijze waarop hij als kind zijn vader verloor. Het mag ook subtieler in het verhaal zijn verweven.


In Lena spelen de keuzes van de hoofdpersonages tijdens de oorlog een belangrijke rol in hun ontwikkeling. Dat had ik van tevoren niet zo bedacht, maar het kwam tijdens het schrijven tevoorschijn. In de vier jaar waarin ik werkte aan het boek, gingen de personages voor me leven en kregen ze een geheel eigen identiteit. In elke versie van het verhaal kwam duidelijker naar voren hoe de gebeurtenissen het gedrag en de keuzes van de personages in het verhaal bepaalden. En toen me dat eenmaal duidelijk werd, hoefde ik er alleen nog maar de aandacht op te vestigen.

Bijpersonages

De bijpersonages speelden een belangrijke rol bij het benadrukken van de ontwikkeling van de hoofdpersonages. Ik liet hen dingen doen die het beste of juist het slechtste in mijn hoofdpersonages naar boven lieten komen. Daarmee wonnen de personages aan diepgang en werd ook het verhaal interessanter. Het op deze manier spelen met de karakters in het boek vond, en vind, ik nog steeds een van de leukste dingen van het schrijfproces. En het zorgt ervoor dat het ook bij de zoveelste versie van het verhaal niet verveelt. Het grote nadeel is dat het moeilijk is mijn personages aan het einde van het verhaal los te laten en niet stiekem aan een nieuwe versie te beginnen…


Vijf tips voor ijzersterke romanpersonages:

  1. Betrek niet teveel personages in je verhaal. Dat leidt af. Kies liever voor een of twee hoofdpersonages en niet meer bijpersonages dan noodzakelijk is voor de rode draad van je verhaal.
  2. Breng het karakter en de drijfveer van elk personage in beeld voor je begint met schrijven. Maak bijvoorbeeld een karakterkaart per personage, waarin je het ‘CV’ van je personage vastlegt. Lees op Schrijven Online hoe je dat kunt aanpakken.
  3. Maak een moodboard waarop je met knipsels en trefwoorden de uitstraling van de verschillende personages in je boek weergeeft. Kan ook digitaal met Pinterest. Op de site van Daretoo vind je ideeën voor het maken van een moodboard.
  4. ‘Leen’ karaktertrekken en eigenaardigheden van ware personen voor de personages in je boek, maar zorg ervoor dat je personages niet herleidbaar zijn naar de personen naar wiens model ze zijn gevormd. Robert Haringsma laat in zijn blog zien hoe je een eenvoudig model uit de psychologie kunt gebruiken om je personages in te kleuren;
  5. Laat je hoofdpersonage(s) in het verhaal mensen ontmoeten die hun eigenaardigheden laten zien. Met welk type mensen kan je hoofdpersoon goed of juist slecht omgaan?