paperart1
Wat maakt nu dat je plezier beleeft aan het lezen van een boek? Het verhaal is natuurlijk belangrijk, maar dat bedoel ik niet. Je hebt gewoon van die boeken die je aanspreken om de manier waarop het verhaal is opgeschreven. Vaak zijn het boeken die je, als je het verhaal al kent, nogmaals zou willen lezen en nogmaals. Welk magisch ingrediënt heeft zo’n boek eigenlijk? En kan ik dat ook leren? Deze zomer ging ik op zoek naar wat mij aanspreekt in de manier waarop een verhaal is opgeschreven en naar wat ik daarvan kan leren.

Goed gekozen vergelijkingen
Wat ik mooi vind in een verhaal is een slim gebruik van vergelijkingen. En dan bedoel ik niet de voor de hand liggende vergelijkingen, maar zinnen waarin met weinig woorden een rijk beeld wordt opgeroepen in het hoofd van de lezer. Elena Ferrante doet dat prachtig in haar bestseller ‘De Geniale vriendin’. Dit is nog niet eens de mooiste (maar wel de eerste die ik kon vinden):

De golven rolden aan als blauwe metalen buizen met schuimig eiwit erbovenop, en dan braken ze in duizenden fonkelende scherven (…).

Haar schrijfstijl heeft nog iets anders wat ik niet helemaal kan vatten. Ze creëert in haar verhaal een sfeer die me helemaal onderdompelt in haar Italië van zo’n vijftig jaar geleden, me mee doet voelen met de personages alsof ik ze persoonlijk heb ontmoet.

Mooi gebruik van de vertelstem
Een veel gehoord schrijfadvies: maak spaarzaam gebruik van de vertelstem. Zodra je jezelf als schrijver aan het woord laat, loop je het risico dat je lezer ontwaakt uit je zorgvuldig opgebouwde droomwereld en het boek dichtslaat. Toch zijn er schrijvers die dat heel goed kunnen, die de lezer met een korte mededeling juist nieuwsgierig maken naar het vervolg en zo nog steviger aan het boek binden dan daarvoor. Amor Towles doet dat heel mooi in ‘Graaf in Moskou’. Hoewel Towles een Amerikaan is, is de verteller in dit boek een Rus die de lezer in voetnoten leestips geeft. Zoals deze:

 

Onder lezers van Europese fictie zijn de namen van personages uit Russische romans berucht om hun complexiteit. (…) Vandaar dat onze Westerse lezer ongetwijfeld enige huivering ondergaat wanneer hij in een Russische roman een nieuw personage aantreft - hij weet immers dat hij, omdat er een kansje bestaat dat dit personage in toekomstige hoofdstukken een belangrijke rol zal spelen, nu even moet pauzeren om deze naam zo goed mogelijk in het geheugen te prenten. Daarom vind ik het eenvoudigweg billijk wanneer ik u nu laat weten dat hoewel vorst Nikolaj Petrov heeft afgesproken zaterdagavond met de Graaf een glas te drinken, hij zich niet aan die afspraak zal houden.


En vervolgens vertelt de schrijver welke omstandigheden de afspraak tussen de Graaf en de vorst hebben verhinderd. Schitterend vind ik dat.

paperart2Wijsheden om over na te denken
Ik hou erg van boeken die me lang na het omslaan van de laatste bladzijde bezig houden, me aan het denken zetten of een nieuw inzicht opleveren. Daarom vind ik het mooi als de schrijver zijn personages wijze uitspraken laat doen of op andere manier wijsheden in zijn boek verwerkt. Paulo Coelho is zo’n schrijver en ook Arthur Japin doet dat heel mooi, zei het op een heel andere manier. Deze zomer voegde ik Sarah Winman toe aan de lijst schrijvers die wijsheden in hun boeken verstoppen. Haar boek “Toen God een konijn was’ gaat (voor mij) over vriendschap en liefde. Kijk bijvoorbeeld naar de boodschap van deze zin:

Hun grapjes waren overvloedig en ongedwongen, hun plagerijen intiem en diepzinnig; de manier waarop zij van elkaar hielden, kon het zonder die angstwekkende woorden “ik hou van je” stellen.

 

Gebruik maken van symbolen
Ik ben enorm fan van de boeken van Griet op den Beeck. In haar bestseller ‘Vele hemels boven de zevende’ kwam ik een passage tegen die ik meerdere keren heb gelezen omdat de boodschap me zo trof:

 

Ik wandel naar huis, langs het water. Dat stroomt snel, alsof het haast heeft. Ik heb geen haast. Ik wordt nergens nog verwacht.

 

Deze op het oog eenvoudige tekst beschrijft zo treffend de eenzaamheid van het personage Eva. Het water symboliseert voor mij de drukke bezigheden van anderen, de jachtige maatschappij, waar Eva zich geen onderdeel van voelt. In drieëntwintig woorden zet ze een beeld neer waarin alle wanhoop en verdriet zijn gevangen. Zo knap gedaan!

Vertel eens: wat spreekt jou aan in een boek?