Huizen met een relatief luxe uitstraling
Mijn onderzoek naar verlaten dorpen in de Spaanse Pyreneeën bracht mij in een dorp waarin alle fasen van de ontwikkeling van een dorp nog zichtbaar zijn: Artosilla. In de afgelopen twee weken beschreef ik in dit blog mijn visie op de overeenkomsten tussen enerzijds de ontwikkeling van een verlaten dorp tot een herbewoond dorp en anderzijds de ecologische processen in een ecosysteem. In deel 1 beschreef ik de ontwikkeling van het dorp in de pionierfase: veel gezamenlijke activiteiten, herbouw van ruïnes en aanleg van gezamenlijke voorzieningen. Deel 2 ging over de ontwikkeling na de pioniersfase: de druk op de gezamenlijke voorzieningen leidt tot conflicten en meer aandacht voor individuele behoeften.

Artosilla
Artosilla heeft, net als Ibort, een contract met de gemeente via een bewonersvereniging. Het is goed bereikbaar en er ligt zelfs een asfaltweg, maar dit dorp ligt verder van de grote steden en heeft een heel andere sfeer dan Ibort. Aan de ene kant van het dorp staan volledig herbouwde woningen. Een aantal daarvan hebben een relatief luxe uitstraling. Op de oprit staan moderne auto’s, die door een afdakje van de zon worden afgeschermd. De paar wegen in het dorp zijn keurig omzoomd met hekwerkjes.

een boomgaard waarin een paardje en een ezel grazen

De percelen tussen deze huizen verraden dat er nog veel gezamenlijke activiteiten zijn. Zo is er een boomgaard waarin een paardje en een ezel grazen. Verderop lopen wat varkens en kippen op een omheind stuk grond. Onderaan de berg, dicht bij de centrale toegangsweg, is een groot feestterrein ingericht met een gezamenlijke open keuken en bar. Het geraamte van een zweethut verraadt dat hier in de zomer allerlei gezamenlijke activiteiten zijn. Achter de bar staat een rij gezamenlijke douches met halve klapdeurtjes.

het geraamte van een zweethut

Deposito
Aan de andere kant van het dorp wordt nog flink gebouwd. Waar de een bouwt met modern bouwmaterieel, werkt de ander met sloophout en landbouwplastic. We lopen langs een tent met een soort buitenkeuken. De potten met zelfgemaakte olijfolie staan op planken in de toekomstige tuin met een kleurrijk geschilderd bordje ‘te koop’ erbij. De kou van de afgelopen nacht heeft de olie troebel gemaakt. Even verderop wordt getimmerd aan een geraamte van een eenvoudig houten huis. De toekomstige bewoner klopt het stof van zijn werkkleding en neemt even een rookpauze. Hij vertelt ons over zijn plannen voor het huis. Als mijn zus vertelt dat zij in een vergelijkbaar dorp verderop woont, mogen we gerust even rondkijken.

gezamenlijke douches met halve klapdeurtjes

Op de berghelling boven het dorp zijn de bewoners een nieuw deposito voor drinkwater aan het bouwen. Het dorp is aangewezen op een bron hoger in de bergen en in de zomer levert de bron te weinig water voor de groeiende dorpskern. Gedurende steeds meer weken in het jaar is er een ernstig tekort aan water. Het nieuwe deposito van baksteen moet de ergste waterbehoefte stillen, maar ook in dit deposito staat op het moment geen water. De bewoners hopen op een betere oplossing, zoals een waterleiding uit een nabij gelegen stad.

De ontwikkeling naar een stabiel evenwicht is nog gaande

Via de hoofdweg lopen we weer terug naar de auto en passeren daarbij weer de woningen met de overdekte parkeerplaatsen. Wat een wonderlijk dorp. Je zou kunnen zeggen dat in Artosilla verdere ontwikkeling tot een stabiel evenwicht nog gaande is. Een goede reden om nog eens terug te komen en te checken of mijn theorie over de successie van verlaten dorpen klopt.